Opinia biegłego sądowego bardzo często stanowi jeden z najważniejszych dowodów w postępowaniu cywilnym, karnym, gospodarczym czy spadkowym. W sprawach dotyczących autentyczności podpisów, testamentów, autorstwa dokumentów lub fałszerstw pisma ręcznego to właśnie wnioski eksperta mogą mieć kluczowy wpływ na wynik sprawy.

Nie oznacza to jednak, że każda opinia biegłego jest automatycznie prawidłowa, kompletna i wolna od błędów. Podobnie jak każdy inny dowód, również opinia biegłego podlega ocenie sądu. Co więcej, może być przedmiotem szczegółowej analizy merytorycznej wykonywanej przez innego eksperta. W praktyce takie badanie określane jest jako analiza weryfikacyjna opinii biegłego, ocena opinii biegłego sądowego, a potocznie również jako superopinia grafologiczna lub opinia do opinii.

Czy można podważyć opinię biegłego grafologa?

Tak. Wbrew obiegowym opiniom ekspertyza biegłego nie jest dokumentem niepodważalnym. Sąd ocenia opinię tak samo jak każdy inny dowód zgromadzony w sprawie. W orzecznictwie od wielu lat podkreśla się, że sąd nie jest związany stanowiskiem biegłego, a jego zadaniem jest ocena wartości dowodowej opinii. Oznacza to, że opinia może zostać zakwestionowana, jeżeli:

• zawiera błędy metodologiczne,
• jest niepełna,
• jest niejasna,
• zawiera sprzeczności,
• nie odpowiada na pytania postawione przez sąd,
• nie pozwala prześledzić toku rozumowania eksperta,
• opiera się na niewystarczającym materiale badawczym,
• zawiera wnioski niewynikające z przeprowadzonych badań.

Samo niezadowolenie strony z treści opinii nie jest jednak wystarczające. Konieczne jest wskazanie konkretnych wad lub nieprawidłowości. Najcześciej strona postępowania i profesjonalni pełnomocnicy nie posiadają wiedzy specjalistyczne, aby fachowo zidentyfikować i wykazać takie wady. Dlatego też podmioty eksperckie jak nasza kancelaria wykonuje się takie analizy weryfikacyjne. 

Na czym polega analiza opinii biegłego?

Analiza opinii biegłego polega na szczegółowej ocenie jakości wykonanej ekspertyzy. Nie badamy wówczas wyłącznie samego dokumentu czy podpisu, ale przede wszystkim sprawdzamy:

• jak przeprowadzono badanie,
• jakie metody zastosowano,
• jaki zakres cech był badany,
• czy materiał został właściwie oceniony,
• czy porównano cały dostępny materiał, 
• czy wykazano cechy zgodne i niezgodne, 
• czy dokonano waloryzacji tych cech,
• czy wyciągnięte wnioski są logiczne i uzasadnione.

Jest to więc ocena poprawności procesu opiniowania.

Dlaczego sądy zlecają analizę opinii innych biegłych?

Nasza kancelaria wykonuje analizy weryfikacyjne między innymi na zlecenie sądów. Najczęściej dzieje się tak w sytuacjach, gdy:

• w sprawie występują dwie lub więcej sprzecznych opinii,
• kolejni biegli dochodzą do odmiennych wniosków,
• strony skutecznie wykazały istotne wątpliwości dotyczące opinii,
• konieczna jest ocena wartości dowodowej już sporządzonych ekspertyz.

W takich przypadkach sąd potrzebuje niezależnego eksperta, który nie tylko oceni dokumenty, ale również przeanalizuje poprawność pracy wykonanej przez innych biegłych.

Dlaczego powierzane są nam takie sprawy?

Analiza opinii innego biegłego należy do najbardziej wymagających form działalności eksperckiej.

Wymaga bowiem jednocześnie:

• doskonałej znajomości metod badawczych,
• wieloletniego doświadczenia opiniodawczego,
• znajomości praktyki sądowej,
• wiedzy dotyczącej zasad oceny dowodu z opinii biegłego,
• umiejętności oceny poprawności metodologii badań.

Dzięki wysokim kwalifikacjom naszych ekspertów (patrz zespół), ich doświadczeniu zdobywanemu przed sądami w całej Polsce i nie tylko, działalności naukowej oraz rozpoznawalności w środowisku specjalistycznym wykonujemy tego rodzaju analizy zarówno dla sądów, jak i dla pełnomocników procesowych oraz osób prywatnych. W praktyce oznacza to ocenę pracy innych ekspertów pod kątem jej zgodności z aktualną wiedzą specjalistyczną i zasadami opiniowania.

Jakie kryteria stosuje się przy ocenie opinii biegłego?

W postępowaniach sądowych przyjmuje się, że opinia powinna spełniać określone wymagania.

• Pełność opinii: Ekspert powinien odnieść się do wszystkich pytań postawionych przez sąd lub zleceniodawcę, a także dokonać badań wszystkich cech pisma a nie wybranych zjawisk graficznych. Powinien przedstawić cały, pełny raport z badań ukazując drogę dochodzenia do wniosków. 
• Jasność opinii: Dobra opinia powinna być zrozumiała nie tylko dla specjalisty, ale również dla sądu i stron postępowania. Weryfikujemy: czy sposób argumentacji jest czytelny, czy używane pojęcia zostały wyjaśnione, czy możliwe jest prześledzenie toku rozumowania eksperta, czyli odtworzenia drogi dochodzenia do wniosków.
• Wewnętrzna spójność opinii: Jednym z najważniejszych elementów oceny jest zgodność pomiędzy: wynikami badań, opisem ujawnionych cech, analizą materiału, końcowymi wnioskami. Niestety zdarzają się opinie, w których przedstawione obserwacje nie prowadzą logicznie do końcowych konkluzji.

Jakie błędy najczęściej występują w opiniach grafologicznych?

Praktyka pokazuje, że najczęściej spotykane problemy dotyczą:

• Niepełnej analizy materiału: Ekspert może pominąć część dokumentów lub nie wykorzystać wszystkich dostępnych próbek porównawczych.
• Niepełnego badania: zostały przeanalizowane wybrane cechy pisma a nie cały Wykaz, a także brakuje zasadniczej cześci, czyli porównania cech wykazując zjawiska zgodne i niezgodne.
• Braku dokumentacji badań: Niektóre opinie zawierają wyłącznie końcowe wnioski bez szczegółowego przedstawienia procesu badawczego.
• Niewystarczającego uzasadnienia: Wnioski powinny wynikać z przeprowadzonych analiz, a nie stanowić jedynie deklaracji eksperta.
• Błędów metodologicznych: Dotyczących między innymi: doboru materiału porównawczego, sposobu oceny cech pisma, zakresu przeprowadzonych badań, a nawet doboru metodologii (wielokrotnie zastosowane są przestarzałe, wadliwe metodologie badań).
• Sprzeczności wewnętrznych: Występujących wtedy, gdy opis badań nie koresponduje z przedstawionymi wnioskami.

Czym jest superopinia grafologiczna?

W praktyce procesowej często używa się określenia „superopinia”. Nie jest to formalny termin prawny, ale potoczna nazwa opinii sporządzanej w celu oceny wcześniej wydanych ekspertyz. Superopinia może obejmować:

• ocenę poprawności metodologicznej,
• analizę jakości wcześniejszych badań,
• ocenę wartości dowodowej opinii,
• wskazanie błędów i nieścisłości,
• porównanie kilku sprzecznych opinii.

W praktyce właśnie taki charakter mają analizy weryfikacyjne wykonywane przez ekspertów posiadających szczególnie wysokie kwalifikacje i doświadczenie.

Kiedy warto zlecić analizę opinii biegłego?

Najczęściej dzieje się to wtedy, gdy:

• opinia jest niekorzystna dla strony,
• występują rozbieżności pomiędzy opiniami różnych biegłych,
• pełnomocnik ma wątpliwości dotyczące poprawności badań,
• sąd wskazuje na niejasności w ekspertyzie,
• strona planuje złożenie zarzutów do opinii biegłego.

W wielu przypadkach profesjonalna analiza pozwala wskazać argumenty, które mogą mieć istotne znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania.

Jak zakwestionować opinię biegłego?

Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, jednak najczęściej zarzuty wobec opinii dotyczą:

• niepełności opinii,
• niejasności opinii,
• sprzeczności wewnętrznych,
• błędów metodologicznych,
• niewystarczającego materiału badawczego,
• nieprawidłowego toku rozumowania.

Skuteczne zakwestionowanie opinii wymaga jednak wskazania konkretnych uchybień, a nie wyłącznie polemiki z końcowymi wnioskami biegłego.

Co jest potrzebne do zlecenia analizy weryfikacyjnej?

Skan wydanej opinii – 1 plik pdf, zeskanowana strona po stronie. Nie analizujemy opinii ze zdjęć.

Ile kosztuje analiza weryfikacyjna?

Koszt zależy od objętości opinii (ilość stron), zakres badań, czy jest to opinia główna czy uzupełniająca. Koszt ustalany jest każdorazowo kontakcie z naszą kancelarią.

Podsumowanie

Analiza weryfikacyjna opinii biegłego stanowi jedną z najbardziej zaawansowanych form działalności eksperckiej. Polega na ocenie poprawności metodologicznej, pełności, jasności i wewnętrznej spójności ekspertyzy sporządzonej przez innego specjalistę.

Z uwagi na doświadczenie naszych ekspertów, ich działalność naukową, praktykę opiniodawczą oraz uznaną pozycję w środowisku specjalistycznym wykonujemy tego rodzaju analizy na zlecenie sądów, pełnomocników procesowych oraz osób prywatnych. Szczególnie często są to sprawy, w których występują rozbieżne opinie biegłych lub pojawiają się wątpliwości dotyczące wartości dowodowej sporządzonej ekspertyzy.

W postępowaniach, w których opinia biegłego może przesądzić o wyniku sprawy, niezależna ocena jakości ekspertyzy bywa równie istotna jak samo badanie dokumentów. Analizę weryfikacyjną można zlecić nam poprzez kontakt email lub telefoniczny. Zapraszamy.